Азаматтық
қорғау
Бес Арыс
Үш Бәйтерек
#АзаматтықҚорғау #Қауіпсіздік #ТөтеншеЖағдай #ӨртҚауіпсіздігі #ҚұтқаруҚызметі #АзаматтықҚауіпсіздік #ҚауіптіңАлдынАлу #ТөтеншеЖағдайДайындық #ҚорғанысШаралары #ҚауіпсізӨмір
Азаматтық қорғау — халықтың өмірі мен денсаулығын, аумақ пен мүлікті төтенше жағдайлардан қорғауға бағытталған маңызды жүйе. Ол табиғи апаттар, өрт, авариялар мен басқа да қауіп-қатерлер кезінде қауіпсіздікті қамтамасыз етеді. Азаматтық қорғау әр адамның сақтық ережелерін біліп, қауіп кезінде дұрыс әрекет етуіне көмектеседі.
Азаматтық
қорғау
Адамдарды хабардар ету
Халықты төтенше жағдайлар туралы хабардар ету – бұл табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың туындауы немесе туындау қатерлері кезінде туындайтын қауіптер туралы, сондай-ақ соғыс қимылдарын жүргізу кезінде немесе осы әрекеттердің салдары туралы, халықтың мінез-құлқы қағидалары және қорғау жөніндегі іс-шараларды жүргізу қажеттілігі туралы шұғыл ақпаратты және хабардар ету сигналдарын халыққа жеткізу.
Халықты төтенше жағдайлар туралы хабарлау – бұл болжанған және туындаған төтенше жағдайлар, халық пен аумақтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша қабылданатын шаралар, қорғау әдістері мен тәсілдері туралы ақпараты бұқаралық ақпарат құралдары және өзге де арналар арқылы халыққа ақпарат жеткізу, сондай-ақ азаматтық қорғаныс, халықты және аумақтарды төтенше жағдайлардан қорғау саласындағы білімді насихаттау, оның ішінде су объектілерінде адамдардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету және өрт қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
Хабардар ету жолдары:
- Биік үйлердің төбесінде орналасқан сиреналар;
- Кәсіпорын гудоктары;
- Көшедегі дауыс зорайтқыштары;
- Желілік радиотарату;
- Телевизиялық қабылдағыш;
- Ұялы байланыс;
- Дауыс зорайтқыш жүйесімен жабдықталған арнайы көліктер.
Жеке қорғаныс құралдары
Жеке қорғаныс құралдарына мыналар жатады:
- тыныс алу органдарын қорғау құралдары (респираторлар, газқағарлар, қол асты құралдарынан жасалған құтқарғыштар, шаңға қарсы шүберек маскалары және дәке таңғыштары)
- теріні қорғау құралдары (қорғаныс костюмдері, резеңке етік және т. б.)
- медициналық қорғау құралдары (АИ-2 жеке дәрі-дәрмек қобдишасы, химияға қарсы жеке пакет, жеке таңу пакеті).
Тыныс алу органдарын қорғау құралдары
Респираторлар тыныс алу органдарын зиянды газдардан, булардан, аэрозольдерден және шаңнан қорғаудың жеңілдетілген құралы болып табылады.
Газқағар жеке қорғанудың дербес құралы ретінде де, басқа құралдармен (мысалы, жалпы әскери қорғаныс жиынтығымен) жиынтықта да қолданылады.
Теріні қорғау құралдары:
Теріні қорғау құралдары адамдарды күшті әсері бар улы, уландырғыш, радиоактивті заттар мен бактериялдық заттардың әсерінен қорғауға арналған.
Түрі бойынша олар оқшаулағышты және сүзгішті болып бөлінеді:
- оқшаулағыш заттар газдар мен сұйықтықтарды өткізбейтін арнайы пленкалармен жабылған.
- сүзгіш құралдары - бұл төтенше химиялық қауіпті заттардың буларын бейтараптандыру немесе сорбция үшін арнайы техникалық құраммен сіңдірілген материалдан жасалған киім.
Тыныс алу органдарын қорғау құралдарымен бірге теріні қорғаудың қол асты құралдары ретінде кәдімгі су өткізбейтін жамылғылар мен плащтар, сондай-ақ тығыз және қалың материалдан жасалған пальто, мақталы курткалары және т.б қолдануға болады. Аяқты қорғау үшін резеңке етікті, ботты, галошты қолдануға болады. Олар болмаған кезде аяқ киімді қалың қағазбен орап, үстінен шүберекпен қаптау керек. Қолды қорғау үшін резеңке немесе былғары қолғаптарының барлық түрлерін қолдануға болады.
Жеке қорғаныс құралдарын пайдалану.
Қорғаныш құрылыстарында паналау
Азаматтық қорғаудың қорғаныш құрылыстары – бұл заманауи зақымдау құралдарынан тұрғындарды ұжымдық қорғау тәселдері.
Қорғаныш құрылыстары қарулы қақтығыстар кезінде және қажет болған жағдайда табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайларда адамдардың паналауы үшін қолданылады.
Азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстары паналайтын жер және қорғану орындары болып бөлінеді.
Паналайтын жерді нормативтік уақыт ішінде ядролық қарудың және әдеттегі зақымдау құралдарының, бактериялық (биологиялық) құралдардың, жауынгерлік уландырғыш заттардың, ядролық қондырғылар, ядролық материалдарды, радиоактивті заттар мен радиоактивті қалдықтарды сақтау пункттері бұзылған кезде радиоактивті заттардың, өрт кезінде жоғары температуралар мен жану өнімдерінің салдарынан зақымдайтын факторлардың есептік әсерінен қорғанысты қамтамасыз етеді.
Қорғану орындары адамдарды фугасты және жарқыншақты әсерлі қарапайым зақымдау құралдарынан, құрылыс конструкцияларының сынықтарынан, сондай-ақ әртүрлі қабаттық ғимараттардың жоғарыда орналасқан қабаттарының құрылымдарының құлауынан қорғауды қамтамасыз етеді. Олар халықтың паналауы үшін құрылады. Қорғану орындары үшін тұрғын үй, әкімшілік және өндірістік ғимараттардың жертөлелері, жерасты үй-жайлары, ғимараттардың толық жабдықталған жертөле қабаты қолданылады.
1882—1884 - ауыл мектебінде оқыды.
1889 - әкесінің інісі Ахметті Торғайдағы 2 сыныптық орыс-қазақ мектебіне береді. Оны 1891 жылы бітіріп, Орынбордағы 4 жылдық мектепке оқуға түседі.
1895 - Орынбордағы мұғалімдер мектебін бітірген.
1889 - әкесінің інісі Ахметті Торғайдағы 2 сыныптық орыс-қазақ мектебіне береді. Оны 1891 жылы бітіріп, Орынбордағы 4 жылдық мектепке оқуға түседі.
1895 - Орынбордағы мұғалімдер мектебін бітірген.
1895-1909 жылы Ақтөбе, Қостанай,Қарқаралы уездеріндегі орыс-қазақ мектептерінде оқытушы, Қарқаралы қалалық училищесінде меңгеруші қызметін атқарады. Ол өте кемеңгер ,білімді тұлғаның бірі болған.
Байтұрсыновтың саяси қызмет жолына түсуі 1905 жылға тұс келеді. 1905 жылы Қоянды жәрмеңкесінде жазылып, 14500 адам қол қойған Қарқаралы петициясы (арыз-тілегі) авторларының бірі Байтұрсынұлы болды. Қарқаралы петициясында жергілікті басқару, сот, халыққа білім беру істеріне қазақ елінің мүддесіне сәйкес өзгерістер енгізу, ар-ождан бостандығы, дін ұстану еркіндігі, цензурасыз газет шығару және баспахана ашуға рұқсат беру, күні өткен Дала ережесін қазақ елінің мүддесіне сай заңмен ауыстыру мәселелері көтерілді. Онда қазақ даласына орыс шаруаларын қоныс аударуды үзілді-кесілді тоқтату талап етілген болатын. Сол кезеңнен бастап жандармдық бақылауға алынған Байтұрсынұлы 1909 жылы 1 шілдеде губернатор Тройницкийдің бұйрығымен тұтқындалып, Семей түрмесіне жабылды.
Ресей ІІМ-нің Ерекше Кеңесі 1910 жылы 19 ақпанда Байтұрсыновты қазақ облыстарынан тыс жерге жер аудару жөнінде шешім қабылдады. Осы шешімге сәйкес Байтұрсынұлы Орынборға 1910 жылы 9 наурызда келіп, 1917 жылдың соңына дейін сонда тұрды. Байтұрсынұлы өмірінің Орынбор кезеңі оның қоғамдық-саяси қызметінің аса құнарлы шағы болды.
Орынбор қаласында өзінің ең жақын сенімді достары Ә.Бөкейханов, М.Дулатовпен бірігіп, сондай-ақ қалың қазақ зиялыларының қолдауына сүйеніп, тұңғыш жалпыұлттық «Қазақ» газетін шығарып тұрды. Газет қазақ халқын өнер, білімді игеруге шақырды.
Алаш Орда құрамын бекіткен 2-жалпықазақ съезі Оқу-ағарту комиссиясын құрып, оның төрағасы етіп Байтұрсыновты бекітті. 1919 жылы наурызға дейін Алашорда үкіметінің Торғай облысы бөлімінің мүшесі болды. Байтұрсынұлы 1919 жылы наурызда Алашорда үкіметі атынан Мәскеуге Кеңес үкіметімен келіссөзге аттанды, осы жылғы шілдеде РКФСР Халық Комиссарлар Кеңесі мен Қазақ әскери-рев. к-ті төрағасының орынбасары болып тағайындалды.
Бүкілресейлік ОАК-нің 1919 ж. 27 тамызда Қостанай уезін Челябинск облысына қосу туралы шешіміне қарсы Байтұрсыновтың жазған саяси наразылығы Қостанай уезін Қазақстан құрамына қайтаруға негіз болды. Ол 1920 ж. тамызда құрылған Қазақ АКСР-і үкіметінің құрамына еніп, 1920–1921 жылы Қазақ АКСР-і халық ағарту комиссары қызметінде болды. 1922 жылы Өлкелік халық комиссариаты жанындағы Академиялық орталықтың, 1922–1925 жылы Халық ағарту комиссариаты ғылыми-әдеби комиссиясының, Қазақ өлкесін зерттеу қоғамының төрағасы болып қызмет атқарды. Байтұрсынұлы түрлі мемлекеттік қызметке ат салыса жүріп, сонымен бір мезгілде өзінің жаны сүйген оқытушылық-ұстаздық жұмысынан да қол үзбеген.
1921–1925 жылы Орынбордағы, 1926–1928 жылы Ташкенттегі Қазақ халық ағарту институттарында қазақ тілі мен әдебиеті, мәдениет тарихы пәндерінен сабақ берді. 1928 жылы Алматыда Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтының ашылуына байланысты ректордың шақыруымен осы оқу орнына профессор қызметіне ауысты. 1929 жылы 2 маусымда 43 Алаш қозғалысы қайраткерлерімен бірге ол Алматыда тұтқынға алынып, осы жылдың соңына қарай тергеу үшін Мәскеудегі Бутырка абақтысына жөнелтілді.
1933 жылы мамырда денсаулығы нашарлап кетуіне байланысты қалған мерзімді Батыс Сібірде айдауда жүрген отбасымен (әйелі мен қызы) бірге өткізуге рұқсат беріледі. 1934 жылы М.Горькийдің жұбайы Е.П.Пешкованың көмегімен Байтұрсынұлы отбасымен мерзімінен бұрын босатылып, Алматыға оралады. Бұл жерде тұрақты жұмысқа қабылданбай, түрлі мекемелерде қысқа мерзімдік қызметтер атқарады. 1937 ж. тамыз айында Ахмет Байтұрсынұлы тағы да қамауға алынған, алты айдан соң, желтоқсанның 8 «халық жауы» есебінде атылған.
1988 жылы 4 қарашада Ахмет Байтұрсынұлы ресми түрде ақталды. Содан бастап, тек қазақ қана емес, бүкіл түркі халықтарының «көсемі» болған Ахаңмен халық қайта қауышып, оның ұлты үшін еткен ерен еңбектері жас ұрпаққа ашық түрде насихаттала бастады, оның еңбектері мен зерттеулерінің тарихилығы мен маңыздылығы ғалымдар тарапынан нақты дәлелденді
Қазақтың ақыны, әдебиет зерттеуші ғалым, түркітанушы, публицист, педагог, аудармашы, қоғам қайраткері – Ахмет Байтұрсынұлы 1872 жылы 5 қыркүйектe қазіргі Қостанай облысы, Жангелді ауданы Сарытүбек ауылында дүниеге келген.
Sarah Lewin
11:00 – 12:30
Lettering workshop. Hour and half with guru of pens, brushes, colapens, bamboo dip pens and other instrunents.
1882-1895
1895-1909
1895-1909
1905-1909
1922-1929
1933-1937
4 қараша 1988
1913-1917
1918-1919
1919-1922
Ахмет Байтұрсынұлы
